Aan de keukentafel voelt hij zich het meest op zijn plek. “Daar gebeurt het echte gesprek,” zegt Tom Jannink (bijna 50), procesbegeleider bij BoerenPerspectief Overijssel. Vanuit zijn bedrijf ‘Eeckhof’ in Bentelo, waar hij werkt en woont met zijn vrouw Ellen en hun twee dochters van 9 en 12 jaar ondersteunt hij boeren bij het maken van keuzes voor de toekomst.
Tom is zelf geen buitenstaander. “De rode draad is altijd geweest dat ik de agrarische sector ben blijven opzoeken. Het gesprek aan de keukentafel, daar gebeurt het.” Tom groeide op op een melkveebedrijf, dat na het overlijden van zijn vader door zijn oom werd overgenomen, waardoor hij moest verhuizen. Maar Tom kreeg opnieuw de kans om ‘op Oale groond’ te gaan wonen nadat zijn oom met het boerenbedrijf stopte. “Ik weet hoe het is. Het erf is niet zomaar een erf, het is onderdeel van je leven.”
Via opleidingen in Deventer (HAS) en een master planologie in Wageningen kwam hij terecht in het werkveld van het landelijk gebied. “Mijn hart ligt op het platteland. De landbouw heb ik nooit losgelaten.”
Wat doet een procesbegeleider?
Als procesbegeleider ziet Tom het als zijn belangrijkste taak om boeren zélf aan het stuur te laten. “Ik ga niets overnemen. Het is hun bedrijf, hun toekomst. Ik help alleen om het helder te krijgen.” Dat begint vaak met goed luisteren. “Mensen komen met een vraag, maar daar zit vaak nog iets onder. Onzekerheid, twijfel, soms ook frustratie. Door de juiste vragen te stellen, kom je bij de kern.” Zijn rol? “Ik ben een soort gids. Ik weet van veel onderwerpen iets en kan mensen verbinden met de juiste partijen. Maar uiteindelijk moeten zij zelf de keuzes maken.”
Vraagstukken
Volgens Tom zijn de vraagstukken op het erf de afgelopen jaren veranderd. “Vroeger ging het vooral over het bedrijf draaiende houden. Nu spelen er veel meer dingen: regelgeving, vergunningen, de omgeving, familie, opvolging.” Hij merkt dat sommige boeren het vertrouwen kwijt zijn. “Er wordt veel van ze gevraagd, terwijl de richting niet altijd duidelijk is. Dan helpt het als er iemand naast je zit die onafhankelijk is en met je meedenkt.”
Begeleiding van een traject
Niet elk traject eindigt zoals vooraf gedacht. “Ik heb een ondernemer begeleid met een vleesveebedrijf en loonwerk. Uiteindelijk besloot hij te stoppen met het vleesvee om zijn neef de kans te geven ook op het erf te laten wonen. Dat is geen makkelijke keuze, maar wel de juiste voor hem en zijn neef. Ze zijn nu nog steeds ontzettend blij met de keuzes de gemaakt zijn.”
Dat soort processen kosten tijd. “Soms ben je er lange tijd mee bezig. En vaak ziet het eindplaatje er anders uit dan je in het begin dacht.”
Hoe ga je te werk?
“Eerst moet je helder krijgen: wat is de stip op de horizon? Waar wil iemand naartoe?” zegt Tom. “Daarna kijk je of de randvoorwaarden kloppen en welke routes mogelijk zijn.”
Tom ziet zichzelf ook als iemand die een spiegel voorhoudt. “Ik stel vragen als: past dit echt bij je? Waar wil je over tien jaar staan? En wat heb je daarvoor nodig?” Soms betekent dat ook dat iemand even vastzit. “Dan probeer ik het anders te bekijken. Meestal kom je er samen wel uit. En zo niet, dan is het ook goed als iemand een andere weg kiest.”
Kleine vragen zijn ook welkom
Wat hij boeren vooral wil meegeven: wacht niet te lang. “Je hoeft het niet alleen te doen. Ook met kleine vragen kun je aankloppen” benadrukt hij. “Soms helpt het al om even samen te sparren: waar sta ik nu en waar wil ik over tien jaar staan?” Hij vergelijkt het met een soort APK, een onderhoudsbeurt voor je bedrijf. “Af en toe een blik van buiten helpt om weer scherp te krijgen waar je naartoe wilt. Waar sta je nu, en waar wil je naartoe? Dat gesprek kan al veel duidelijk maken.”
Perspectief
“De realiteit verandert snel. Nieuwe generaties, maatschappelijke druk en natuuropgaven maken dat boeren opnieuw naar hun bedrijf kijken,” zegt Tom. Wat hem het meeste voldoening geeft? “Als mensen weer vooruit kunnen kijken. Als ze weer grip voelen en een richting zien.” Ondanks alle onzekerheid ziet Tom ook hoop. “Veel boeren willen best bewegen, maar weten nog niet precies hoe. Als ik kan helpen om daarin een stap te zetten, dan is mijn werk geslaagd.”
